Πέμπτη, 18 Σεπτεμβρίου 2008

ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ, ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ, ΡΟΥΣΣΙΑ...



‘‘ Αυτή ’ναι η σημερινή Σοβιετική Ρουσία. Χωρίς προκατάληψη καμιά, με συγκίνηση και σαφήνεια, όσο μπορούσα, προσπάθησα να τη δω και να τη ζήσω. Επέβαλα συχνά πειθαρχία στην καρδιά μου, για ν’ αφήσει το νου να δει και να μιλήσει λεύτερα˙ συχνά δεν έβλεπα ό,τι θα πεθυμούσα, και το είπα˙ συχνά έβλεπα ό,τι περίμενα, και το είπα˙ δεν καταδέχτηκα να κρύψω μήτε το καλό μήτε το κακό. Απ’ όλους τους δρόμους προσπάθησα να’ ακολουθήσω τον πιο δύσκολο, δηλαδή τον πιο έντιμο. Τώρα, στο τέλος του ταξιδιού, ανασκοπώντας το σύνολο, τοποθετώντας τις λεπτομέρειες στην περιφέρεια και δίνοντας όλη την προσοχή στον κεντρικό, αφορμάριστο ακόμα πυρήνα, έφτασα στ’ ακόλουθα γενικά συμπεράσματα:

1. Κρισιμότατη η ιστορική στιγμή που περνούμε˙ ένας κόσμος γκρεμίζεται, άλλος ανεβαίνει˙ πάνω σ’ ένα μεγάλο τομέα της γης η προλετάρικη τάξη, πρωτοπόρα, πήρε κιόλας την εξουσία.

2. Η αλλαγή τούτη δεν έγινε βέβαια ειρηνικά˙ έτσι έγινε πάντα στην Ιστορία˙ η ιστορία του ανθρώπου στάζει αίμα: Μπορεί να’ ναι σύμφωνη με την ιδιοσυγκρασία μας η μπορεί να προσβάλλει την ηθική μας η μέθοδο τούτη να προχωρά ο άνθρωπος απάνω στη γής˙ μα άλλη μέδοδο δεν υπάρχει.

3. Στις 7 του Νοεμβρίου δεν έγινε μια επανάσταση˙ έγιναν δυό, και μάλιστα διαφορετικές˙ α) η επανάσταση των χωρικών ενάντια στους φεουδάρχες˙ επανάσταση καθαρά μικροαστική˙ β) η επανάσταση των εργατών ενάντια στους αστούς˙ επανάσταση καθαρά σοσιαλιστική.

4. Οι δυό επανάστασες τη στιγμή του κοινού κιντύνου πολέμησαν ενωμένες˙ μόλις όμως ο κοινός οχτρός αφανίστηκε, οι σύμμαχοι-χωριάτες, εργάτες-χώρισαν και ξέσπασε αναμεσά τους ακήρυχτος άγριος πόλεμος. Η Σοβιετική Ρουσία μια στιγμή έφτασε στα χείλη του γκρεμού.

5. Στην κρίσιμη αυτή στιγμή ένας άνθρωπος, ο Λένιν, έσωσε τη σοβιετική Ιδέα. Ένιωσε-αλήθεια πολύ απλή, που όμως σε κρίσιμες στιγμές συχνά κι οι αρχηγοί δεν τη νιώθουν-πως ένας μονάχα τρόπος υπάρχει να σωθεί και να επικρατήσει η Ιδέα: η προσαρμογή. Να προσαρμοστεί με την ρεούμενη, ακατάσταση ακόμα, όλο αντίφασες πραγματικότητα. Πολλές λύσεις αποδείχτηκαν προσωρινές, τα ψαχουλέματα, επίπονα, αιματερά, βάσταξαν χρόνια, τα προβλήματα, λερναίες ύδρες, όλο και σήκωναν κεφάλια, μα ο σίγουρος δρόμος είχε πια ανοίξει˙ η Ιδέα νίκησε. Γιγάντια, επική προσπάθεια που μια μέρα η Ιστορία θα τη χαραχτηρίσει ως το «ρούσικο θάμα».

6. Η Ιδέα-κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά, στρατιωτικά-νίκησε˙ και βρίσκεται σήμερα στην κορυφή της ευθύνης. Η σοβιετική Ιδέα-ως ιδέα κι όχι ως κρατική εμφάνιση-έχει, όπως κάθε νέος, δυνατός οργανισμός, ανάγκη ν’ απλωθεί. Δεν μπορεί να κλειστεί σε μια χώρα και σ’ ένα λαό πλαντάει, θέλει να σπάσει τα σύνορα και να πιάσει αλάκερη τη γης. Γι’ αυτό (τέτοια είναι η φύση κάθε μεγάλης καινούριας Ιδέας) η σοβιετική Ιδέα αναστατώνει την οικουμένη˙ τίποτα πια, σε αλάκερο τον κόσμο, δεν μπορεί να γίνει χωρίς να’ χει ως κέντρο τη νέα Ιδέα-είτε ως δράση είτε ως αντίδραση. Η καταστροφή του ελληνορωμαικού κόσμου είναι επαρχιακό φαινόμενο συγκρινόμενο με την σημερινή αναστάτωση και των πέντε ηπείρων από τον κομμουνιστικό στρόβιλο. Σήμερα, με τα νέα τεχνικά μέσα που οπλίστηκε ο άνθρωπος-βαπόρια, σιδερόδρομοι, αεροπλάνα, τηλέφωνα, τηλέγραφοι, ραδιόφωνα-ο κόσμος έγινε ένα, καταργήθηκε η απόσταση, νικήθηκε ο καιρός, και μια Ιδέα, ένα μήνυμα μπορεί να διαδοθεί από τη μιάν άκρη της γης ως την άλλη μοναστραπίς.

7. Οι συνέπειες από τον ομοιόρυθμο τούτον παγκόσμιο αναβρασμό είναι μεγάλες. Πως είναι δυνατό πια να υπάρχει ειρηνική συμβίωση με το πυραχτωμένο τούτο κέντρο που ξυπνάει και φωτίζει τις εργαζόμενες μάζες όλης της γης, τη Ρουσία; Η σύγκρουση αστικής πραγματικότητας και κομμουνιστικής ιδεολογίας είναι αναπόφευγη. Όσο αργότερα γίνει, τόσο καλύτερα για τον κομμουνισμό˙ ο χρόνος είναι σύμμαχός του. Τούτο καλά το ξέρουν τα’ αστικά κράτη, μα δεν τολμούν να κηρύξουν τον πόλεμο στη Ρουσία, γιατί είναι, κατά μοιραία αναγκαιότητα, χωρισμένα κι αυτά σε αντιμαχόμενα σρατόπεδα˙ δεν υπάρχει ανάμεσά τους μήτε ψυχική μήτε οικονομική η ιδεολογική ενότητα. Μα αργά η γρήγορα-πιθανότερο γρήγορα, γιατί τέτοιος είναι ο σημερινός ρυθμός της γης-πόλεμοι τρομαχτικοί θα ξεσπάσουν.

8. Μπαίνουμε σε μακρόχρονη, περιπετειώδη ιστορική περίοδο πολέμων. Αν αληθινά ο κομμουνισμός είναι μια μεγάλη Ιδέα, που θα πυρπολήσει και θ’ ανανεώσει τον κόσμο, τότε μπήκαμε κιόλας στην πρώτη πύρινη ζώνη. Ζούμε, κι επομένως δε βλέπουμε την εποχή μας. Μα ύστερα από αιώνες, σίγουρα η εποχή μας τούτη δε θα ονομάζεται Αναγέννηση παρά Μεσαίωνας. Μεσαίωνας, δηλαδή μεσοβασιλεία: ένας πολιτισμός ραγίζει και γκρεμίζεται, ένας άλλος γεννιέται. Πεθαίνει ο ένας, επί γενεές ψυχομαχώντας˙ κοιλιοπονιέται ο άλλος, επί γενεές κοιλιοπονούμενος˙ ανάμεσά τους ξεσπούν μακροχρόνιοι , όλο λύσσα πόλεμοι. Ζούμε, από τη ρούσικη Επανάσταση και πέρα, τις σπαρακτικές αιματερές ωδίνες κάποιου ανώτερου πολιτισμού.

9. Η ευθύνη έτσι για κάθε άνθρωπο που σκέφτεται κι ενεργεί, σε κάθε χώρα, τεράστια. Ξέρουμε πως αργά η γρήγορα, με ειρήνη η με πόλεμο, αν πρόκειται ο κόσμος τούτος να σωθεί, η νέα Ιδέα θα επικρατήσει. Πρέπει λοιπόν κατάματα, άφοβα κι υπεύθυνα ν’ αντικρίσουμε τη μοίρα της ιστορικής στιγμής που ζούμε˙ κάθε άλλη στάση είναι τύφλωση η υπεκφυγή κι αναντρία.

10. Κι όταν έτσι κατάματα κοιτάξουμε τη μοίρα, ποιο’ ναι το χρέος μας; Συνειδητά να συνεργαστούμε με την Ιστορία. Συνειδητά, θέλω να πώ: με κατανόηση κι όσο ανθώπινα μπορετό με περισσότερη ελευτερία. Να βλέπουμε το μελλούμενο νά’ ρχεται και να ετοιμάζουμε το λαό μας να το δεχτεί˙ να προσπαθούμε από τώρα, μελετώντας ψυχολογικά, οικονομικά, πνεματικά τον τόπο μας, να’ μαστε έτοιμοι, κι όταν θα’ ρθει΄η στιγμή, να δεχτούμε όχι πια παθητικά την Ιδέα παρά ενεργητικά, κάνοντάς τη, παρ’ όλη τη διεθνική της φύση, όσο μπορούμε πιο ελληνική. Έτσι μονάχα ο ερχομός της Ιδέας θα’ ναι ακίντυνος, η προσαρμογή πιο γρήγορη και πιο γόνιμη και το πρόσωπο της Ελλάδος δε θα παραμορφωθεί.

Μεγάλη, κρίσιμη τούτη η στιγμή που περνούμε. Αν είσαι αληθινός άνθρωπος, αναγνώστη μου, και πονάς τους ανθρώπους και νιώθεις σε ποιόν ιστορικό στρόβιλο στροβιλιζόμαστε πυραχτωμένοι, έχεις χρέος να σκεφτείς πολύ και να πάρεις, αν μπορείς, απόφαση.’’

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σχολιάστε Ελεύθερα